Ham petrol ve doğalgaz, hem ekonomik hem de jeopolitik açıdan son derece stratejik enerji kaynaklarıdır. Türkiye açısından bu iki enerji kaynağının durumu şu şekilde özetlenebilir:
🛢️ Ham Petrol
🔹 Tanım:
Ham petrol, yer altından çıkarılan ve işlenmeden önceki ham hâliyle kullanılan sıvı fosil yakıttır. Rafinerilerde işlenerek benzin, dizel, jet yakıtı, motor yağı vb. türev ürünlere dönüştürülür.
🔹 Türkiye’de Durum:
- Yerli üretim: Sınırlıdır. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) tarafından Batman, Diyarbakır ve son yıllarda Trakya ve Karadeniz’de üretim yapılır.
- İthalat: Yoğundur. Türkiye ihtiyacının yaklaşık %90’ını ithalatla karşılar.
🔹 Başlıca İthalat Partnerleri:
- Irak
- Rusya
- Suudi Arabistan
- Kazakistan
- Nijerya
🔹 Kullanım Alanları:
- Ulaşım (benzin, dizel)
- Sanayi
- Isınma
- Elektrik üretimi (sınırlı)
🔥 Doğalgaz
🔹 Tanım:
Doğalgaz, yer altından çıkarılan ve genellikle metan gazından oluşan temiz sayılan fosil bir yakıttır. Isınma, elektrik üretimi ve sanayi kullanımında yaygındır.
🔹 Türkiye’de Durum:
- Yerli üretim: Çok sınırlıydı, ancak Karadeniz’de keşfedilen doğal gaz rezervleri (Sakarya Gaz Sahası) ile üretim artmaya başladı.
- İthalat: Yüksektir; tüketimin büyük kısmı ithalatla karşılanır.
🔹 İthalat Yolları:
- Boru Hattı ile:
- Rusya (Blue Stream, TürkAkım)
- Azerbaycan (TANAP)
- İran
- LNG (Sıvılaştırılmış Doğalgaz) ile:
- Katar
- Cezayir
- ABD
- Nijerya
🔹 Kullanım Alanları:
- Konut ısıtması
- Elektrik üretimi (doğalgaz çevrim santralleri)
- Sanayi (cam, seramik, demir-çelik)
📊 Enerjide Dışa Bağımlılık Oranı (Türkiye)
- %70’in üzerindedir (özellikle petrol ve doğalgazda)
- Bu nedenle yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım stratejik önem taşır.